Có bao giờ bạn hỏi giữa giàu và nghèo giống và khác nhau chỗ nào không nhỉ? À mà giàu chưa chắc hạnh phúc nhưng nghèo chắc chắn là khổ đúng không? Ở xứ sở Đông Dương này, tôi thích một câu nói của đất nước được mệnh danh là “triệu voi” nhưng giờ Lào chỉ còn chưa tới 1000 con voi, vậy 999.000 con voi kia đi đâu. Hihi… tôi cũng không biết nữa. À lại luyên thuyên nữa rồi, cái tôi ấn tượng nhất ở Lào là câu nói: Muốn nhanh thì phải từ từ… 

Sống chậm và vì sao chúng ta phải chậm thì tôi sẽ đưa bạn qua một nơi có lối sống “thiểu dục tri túc” này nhá. 

Đất nước này có hơn 66% theo Phật Giáo thì đương nhiên, người dân đa phần chịu ảnh hưởng rất nhiều từ văn hoá truyền thừa phật giáo theo Theravada – phật giáo nguyên thuỷ. Vậy “thiểu dục tri túc” là gì? 

Thiểu dục: là ít muốn. Tri túc: là biết đủ. “Thiểu dục tri túc”, tức là ít ham muốn và biết đủ. Pháp này thuộc về lĩnh vực đạo đức, giới hạn, được đức Phật chứng nghiệm sau thời gian sáu năm khổ hạnh ở Khổ Hạnh Lâm, bốn mươi chín ngày đêm thiền định tại Bồ Đề Đạo Tràng, Ngài thấy được con đường trung đạo là từ bỏ hai trạng thái khổ hạnh thái quá và sung sướng thái quá. Đức Phật không khuyên hàng đệ tử mình phải tu khổ hạnh, ép xác hay sống một cách sung sướng, trụy lạc. Con đường đó không đưa đến sự giác ngộ an vui, nó đơn thuần là một sắc thái, một thái độ tâm lý, một con đường trung đạo mà Ngài thấy được.

Tôi cũng có duyên một lần đến Lào, một trong những quốc gia có  nhiều cây cổ thụ thân đến vài người ôm, nhiều vô số kể. Ở đất nước này có dân số ít lắm các bạn, Được xem là quốc gia có mật độ dân số thấp, với diện tích bằng 2/3 diện tích Việt Nam nhưng dân số không bằng 1/10, mỗi làng cách nhau rất xa và giữa mỗi làng là những cánh rừng bạt ngàn, dân Lào thì dựa vào thiên nhiên, buổi sáng chỉ cần mài rựa thật sắc, đi vào rừng vài tiếng là có cái ăn cho cả ngày. Đó là những con thú rừng, măng tre, củ quả… Họ chỉ lo phần lương thực vào mùa vụ, còn thực phẩm thì ngồi ở nhà, với tay ra rừng là có cái để ăn.

Người Lào ăn nhiều bữa, Dù đi làm hay ở nhà, típ xôi, chén muối luôn bỏ bên người. Cứ nghỉ ngơi là với tay lấy típ xôi, vò tròn vài cục chấm muối ngồi nhai. Xong uống ừng ực một hơi nước lọc là tròn ruột, rồi bắt tay làm việc tiếp. Cứ thế, cả ngày họ ăn đến chục lần và mỗi lần chỉ chút chút qua loa như thế. Đến đây tôi cũng được ăn xôi Lào rất ngon, kèm theo các món nướng đất lào là tuyệt cú mèo. Do theo Nam tông nên họ vẫn ăn mặn, chính vì vậy kiếm món ăn chay ở đây hơi khó. 

Lào là một quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao. Tôi đi Lào cũng 6 ngày, tôi quan sát và chính tôi cũng cảm nhận được như thế. Họ sống khoan thai, chậm rãi, phóng khoáng. Có thể cách sống dựa vào tài nguyên, nương tựa thiên nhiên đã ăn sâu vào bộ gen của họ từ rất lâu, nên họ quan niệm, sống vội chỉ làm khổ mình, sẽ khó mà đạt được hạnh phúc. Vì thế, người Việt ở Lào hay truyền tụng câu: “Muốn nhanh thì phải… từ từ”. 

Họ cứ chậm rãi, từ từ khoan thai để hưởng thụ từng thời khắc của cuộc sống. Minh chứng cho điều này biểu hiện rõ ở văn hoá tham gia giao thông của họ. Xe cộ không có chuyện vượt nhanh, phóng nhanh, đường phố không một tiếng còi vì chẳng cần ai hối thúc ai ở phía trước. Người Lào sẵn sàng dừng xe đợi chờ, nhường nhau đi trước. Cho nên đường phố xứ họ dù đông nhưng không ồn ào. 

Bạn có thể mất kiên nhẫn khi đợi đèn xanh đèn đỏ đến 3 phút. Nhưng quan niệm của người dân xứ này, đợi chờ, sống chậm là hạnh phúc. Còn buổi sáng nơi đây bắt đầu bằng Nghi lễ khất thực – Tak Bat là một truyền thống lâu đời trong văn hóa Phật giáo tại Lào. Nghi lễ này được bắt đầu bằng việc các nhà sư khởi hành trên đôi chân trần từ các ngôi đền trong thành phố để nhận đồ ăn trong ngày từ những người dân. Việc này được diễn ra hàng ngày khi mặt trời mọc lúc 5h sáng và bắt đầu trên đường phố chính trước khi lan ra tất cả các con đường phụ.

8 giờ họ mới làm việc. Các hộ kinh doanh cũng như các nhà máy, xí nghiệp đều khởi đầu một ngày từ giờ đó. Quan điểm sống của người Lào là không cần giàu có,   khi giàu có làm người ta vất vả. Nếu phải sống vội vàng, không hạnh phúc để được giàu có thì họ sẽ chọn đủ ăn, đủ sống để được hạnh phúc. 

Lào là xứ sở của lễ hội, tháng nào trong năm cũng có Bun. Họ ăn uống, nhảy múa và chìm đắm trong các điệu nhạc theo tinh thần của câu cửa miệng mà người Lào thường nói là “Khôn Lao mặc muồn” – tạm dịch: người Lào thích vui! Tôi cũng thích vui trong những khoảnh khắc mà mình trọn vẹn nhất, thực ra mà nói, cuộc đời có bao lần được vui hay ta chỉ chìm đắm trong những nỗi buồn của quá khứ. Khi chúng ta càng sống ở hiện tại nhiều nhất, cảm nhận hiện tại nhiều nhất cũng là lúc bạn đang tiến gần hơn với Hạnh Phúc thực sự. Vậy chúng ta dần hiểu, Lào vì sao có chỉ số hạnh phúc cao rồi chứ. 

Tôi đã từng rong ruổi qua những ngôi chùa, đảnh lễ và chiêm bái những ngôi chùa, những nét kiến trúc độc đáo nơi đây mới thấy cuộc sống nơi đây tuy nhẹ nhàng, thoải mái nhưng họ tin vào sự cầu nguyện. Tôi không biết họ cầu nguyện trước Phật và những thần linh của họ điều gì, một cuộc sống bình an, một cuộc sống hạnh phúc, hay sức khoẻ, hay sám hối trước lầm lỗi, hay là một kiếp sống sau tốt hơn chăng. Nhưng có quan trọng không? Thực sự không quan trọng vì tôi thấy, họ sống chậm là họ đã hơn rất nhiều người rồi, trong đó họ hơn cả tôi.  

Trong ăn uống cũng với gu “muốn nhanh thì phải từ từ”. Vào nhà hàng hạng sang hay bình dân, tiếp thị hay chủ quán chỉ bưng ra mỗi người một chai bia. Họ có thể vừa nhậu, nhấm mồi và hát, nhảy đến hàng giờ, từ sáng cho tới chiều và tới đêm khuya. Họ chậm rãi hưởng thụ từng thời khắc dù ngoài kia cuộc sống mưu sinh réo gọi. Hay khi bạn lại quán ăn uống, khi chờ quá lâu đừng hối họ, nếu hối họ sẽ rối và đem ra món ăn không giống bạn yêu cầu đâu, họ thích chậm. 

Đôi lúc đó cũng là điều mà mỗi con người trong thời đại công nghiệp, luôn chạy đua với thời gian, đánh đổi sức khoẻ để lấy tiền tài, vật chất phải nghiệm lại.

Với cuộc sống xô bồ của thời đại công nghệ số, dù mức thu nhập còn thấp, cư dân Lào còn khó khăn so với các nước đang phát triển, nhưng người dân nơi đây được ngưỡng mộ vì chỉ số hạnh phúc cao. Cũng bởi văn hoá Phật giáo đã thấm nhuần vào đời sống cư dân, họ nghiệm ra rằng, sống chậm và tận hưởng từng thời khắc hiện tại là mục tiêu của mỗi con người.

Vậy bạn đã sống chậm chưa? Và bạn trả lời được câu hỏi ban đầu tôi hỏi chưa? Giữa giàu và nghèo đều giống và khác nhau điểm nào? 

 + Điểm giống: là cùng đi tìm hạnh phúc và cũng ăn xong rồi lăn ra ngủ. 

+ Điểm khác: ở nhân vật giàu có trải nghiệm của cái giàu, nhân vật nghèo có trải nghiệm cái nghèo. Đó là một phần của kế hoạch linh hồn trước đây mà bạn đã chọn ở kiếp sống này. 

Chung quy lại là chúng ta đã hạnh phúc chưa? Hihi… tôi là Quang Chau một nhân vật không giàu, không nghèo và không có cái gì cả nhưng tôi hạnh phúc! 

Và đây là podcast của Người đi tìm Ánh sáng Huyền bí.

– Quang Chau –